مشاوره آنلاین

قیمومیت در لغت به معنای سرپرستی و حمایت است . قیمومیت در واقع نهادی است که برای حمایت از محجوران ایجاد شده است. در واقع اشخاص صغیر، سفیه و مجنون بایستی تحت حمایت شخصی باشند تا امور آنها اداره شود. در این معنا، قیمومت با حضانت که ناظر بر حمایت جسمی از فرزندان است و بر عهده پدر و مادر است، تفاوت دارد. در قانون مدنی و قانون امور حسبی به مسئله قیمومیت توجه ویژه ای شده است و قواعد قیمومیت در قانون، دادگاه صالح برای نصب قیم، تکالیف و اختیارات قیم، عزل قیم و پایان قیمومت مورد بررسی قرار گرفته است. در این مقاله با مفاهیمی از این دست مانند قیم، ویژگی ها، وظایف، مسئولیت ها و اختیارات وی، مدارک لازم برای قیم شدن، تفاوت بین ولی و قیم و اعتبار قیم نامه آشنا خواهیم شد.

قیم کیست؟

بچه و دیوانه کسانی هستند که از لحاظ قانونی باید تحت ولایت و سرپرستی پدر خود باشند و کلیه امور مالی و غیرمالی آنها برعهده پدرشان میباشند. به این افراد باید سفیه را هم اضافه کرد یعنی شخصی که به امور مالی آشنایی ندارد. افراد مذکور کلیه امور مالی و غیرمالی آنها برعهده پدر و در نبودن پدر ، بر عهده پدربزرگ است. اما زمانی که هیچ یک از پدر و پدربزرگ در قید حیات نباشند ، شخصی به نام قیم تنها امور مالی اشخاص محجور (طفل،صغیر،سفیه) را بعهده میگیرد. فرد قیم باید اهلیت داشته باشد یعنی عاقل ، بالغ و رشید باشد و اگر محجور باشد نمیتواند به سمت قیمومت برگزیده شود. در مورد قیم باید صفت امانت در وی هویدا باشد . همچنین او نباید مرتکب جرایمی از جمله خیانت در امانت، کلاهبرداری و هتک ناموس شده باشد.

قیم به هیچ عنوان حق ندارد که خانه ای که مالک آن طفل است را بفروشد یا حتی آن را به رهن بانک بگذارد و فقط در صورتی میتواند این کار را انجام دهد که قبل از فروش، تاییدیه دادستان را نسبت به معامله بگیرد. همچنین قیم حق ندارد که معامله ای ترتیب دهد که یک طرف معامله خودش و طرف دیگر آن طفل باشد و تفاوتی نمیکند که در نتیجه معامله مال قیم به مولی علیه منتقل شود یا مال مولی علیه به قیم منتقل شود.

قیم حق دارد بابت اقداماتی که در جهت قیمومت انجام میدهد، مزد کار خود را بگیرد و میزان اجرتی که دریافت میکند بستگی به عواملی مانند مدت و کیفیت کاری که انجام داده است میباشد. همچنین قیم حق دارد که در تمام امور مربوط به اموال منقول محجور از قبیل ماشین و موبایل بدون اجازه دادستان و البته با رعایت مصلحت فرد تحت قیمومت، دخالت داشته و آنها را مورد معامله قرار دهد.

اگر قیم در وظایف محوله ای که برعهده وی گماشته شده است ، کوتاهی کند و دچار تعدی و تفریط شود، مسئول پرداخت تمام ضرر و زیان‌های وارده میباشد و هیچ مصونیتی در این خصوص نخواهد داشت. این امر بدین خاطر است که قیم بعنوان یک مقام منصوب از جانب مقام قضایی، باید در انجام امور محوله، نهایت دقت و توجه را مبذول نماید وگرنه باید پاسخگوی اعمال خود باشد.

زن نیز میتواند به سمت قیمومت برگزیده شود. رویه قضایی بر این است که هرگاه طفلی فاقد پدر و جدپدری باشد ، اولویت با مادر اوست تا قیم طفل شود اما اگر مادر اختیار شوهر کرد باید یک ماه از تاریخ انعقاد نکاح به دادستان اعلام کند تا تصمیم مقتضی صورت گیرد. زن در صورتی میتواند قیم شناخته شود که اجازه شوهر خود را در این امر اخذ کند.

مدارک لازم برای قیم شدن

تمام مراحل تا اخذ حکم قیمومت توسط وکیل خانواده انجام خواهد شد. درخواست اولیه از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی نیست بلکه بایستی وکیل یا هرذی نفع و مطلعی به دادسرای امورسرپرستی مراجعه کرده و تشکیل پرونده دهد.

مدارک لازم برای قیم شدن صغیر فاقد ولی قهری:

–    شناسنامه وکارت ملی قیم متقاضی

–   گواهی فوت پدرکودک

–   گواهی فوت پدربزرگ پدری یا شناسنامه باطل شده او و یا گواهی حصر وراثت

–    شناسنامه و کارت ملی فرزند (صغیر)

تفاوت بین ولی و قیم

پدر و جد پدری و وصی منصوب از طرف آنها را ولی خاص گویند اما در مواردی که محجورین تحت مراقبت و سرپرستی اولیا خاص نبوده و فاقد ولی باشند برای آنها قیم منصوب می شود. قیم کسی است که برای حمایت و نگهداری و سرپرستی محجور و حفظ حقوق و اداره اموال او به پیشنهاد دادستان و از طرف محکمه صلاحیتدار تعیین شده باشد.

تفاوت سرپرستی با قیمومیت: طبق قانون حمایت از کودکان بی سرپرست و بدسرپرست افراد می توانند با رعایت شرایط مقرر در همان قانون فرزندان بی سرپرست را به فرزندی قبول کنند و سرپرستی ناشی از فرزندخواندگی است. سرپرست آن است که کس دیگری را که فرزند طبیعی او نیست به فرزندی بپذیرد. فرزندخواندگی در صورتی که به رسمیت شناخته شده باشد قرابت ایجاد می کند و قرابت فوق حقوقی است نه طبیعی. یعنی یک رابطه مصنوعی پدر- فرزندی یا مادر- فرزندی ایجاد می کند. امروزه راه های درمان ناباروری پیشرفت عمده ای داشته منتها باز احتمال دارد افرادی نتوانند بچه دار شوند و تمایل داشته باشند کودک بی سرپرستی را به سرپرستی قبول کنند. این امر در قانون حمایت از کوکان بی سرپرست و بدسرپرست آمده و مقررات آن با قیمومت این تفاوت را دارد که قیم برای کودکی تعیین می شود که حجر دارد و ولی خاص ندارد.

قیم نامه چقدر اعتبار دارد؟

سوالی که در این زمینه مطرح میشود این است که قیم نامه برای چه افرادی صادر می شود و اعتبارش را چطور بررسی کنیم؟ قیم کسی است که امور حقوقی فرزند را سر و سامان می‌دهد. به همین دلیل برای انتخاب این شخص قانون وسواس زیادی به خرج داده است. اگر مادر صلاحیت لازم را داشته باشد اصلی‌ترین گزینه برای قیمومیت است ولی این تمام ماجرا نیست. پس به این نکته حتما توجه داشته باشید که اگر زن ازدواج مجدد کند معمولا اداره سرپرستی، قیمومت را به یکی از اقوام درجه یک پدر یا مادر می‌دهد و اگر هیچ کدام از این‌ها هم نبودند یا صلاحیت نداشتند اداره سرپرستی یک نفر را به عنوان امین انتخاب و همین فرد امین، قیم فرزندان این زن را انتخاب می‌کند. نکته مهم دیگری که نباید از نظرتان دور بماند این است که قیم هیچ‌گاه نمی‌تواند خودسرانه درباره اموال طفل تصمیم‌گیری کند. قانون در این‌باره نیز سختگیری کرده و قیم را الزام کرده است تا همه کارها را با نظارت اداره سرپرستی انجام دهد. پس این را بدانید که اگر قیم بخواهد اموال طفل را نقل و انتقال دهد حتما باید اجازه اداره سرپرستی را قبلا گرفته باشد.

نویسنده

تیم تحریریه وکیل خانواده

نظر دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *