نوادگان دختر “مستمری پدربزرگ” را دریافت می‌کنند

نوادگان دختر “مستمری پدربزرگ” را دریافت می‌کنند

صدور رأی وحدت رویه الزام تأمین اجتماعی به برقراری مستمری برای بازماندگان نوادگان اناث با پدربزرگ مشمول قانون کار توسط دیوان عدالت اداری

 پیرو ایجاد برخی تعارضات در خصوص آرای صادره توسط برخی از شعب دیوان عدالت اداری مبنی بر شمول یا عدم شمول مستمری پدربزرگِ مشمول قانون کار بر نوادگان اناث (طبق قانون اصلاح تبصره 2 ماده واحده قانون اجازه پرداخت وظیفه و مستمری وراث کارمندان مصوب 28/9/1338 و برقراری حقوق وظیفه در مورد فرزندان و نوادگان اناث مصوب2/10/63 و ماده 9 آیین‌نامه اجرایی قانون مذکور مصوب 2/4/64 ) هیئت عمومی دیوان عدالت اداری طبق ماده 89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری پس از بررسی، تعارض در آرای صادره در این مورد را محرز دانست و رای وحدت رویه زیر صادر کرد:

«با استناد به اینکه اولاً مطابق با اصل 20 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، همه افراد ملت اعم از زن و مرد یکسان در حمایت قانون قرار دارند و از همه حقوق انسانی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی با رعایت موازین اسلام برخوردارند و طبق اصل 29 قانون مذکور، برخورداری از تأمین اجتماعی حقی همگانی بوده و دولت موظف است طبق قوانین، خدمات و حمایت‌های مالی مربوطه را برای یکایک افراد کشور تأمین کند، ثانیاً با توجه به بند (ب) ماده واحده قانون اصلاح تبصره 2 ماده واحده قانون اجازه پرداخت وظیفه و مستمری وراث کارمند مصوب 1338/9/28 و برقراری حقوق وظیفه در مورد فرزندان و نوادگان اناث (مصوب 63/10/2 و اصلاحی 79/2/13) که بیان می‌دارد حقوق وظیفه سهم فرزندان و نوادگان اناث کلیه مستخدمین وزارتخانه‌ها و مؤسسات و شرکت‌های دولتی و شهرداری‌ها و همچنین سازمان‌های دولتی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام است و مشمولین قانون استخدام نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و قانون تأمین اجتماعی که طبق قوانین و مقررات مربوطه برقرار شده یا بشود با رعایت کلیه قوانین و مقررات مورد عمل به شرط نداشتن شوهر و شغل قابل پرداخت می‌باشد.

این قانون، مؤخر و حاکم بر بند 2 ماده 81 و 82 قانون تأمین اجتماعی مصوب (54/4/3) که مستمری بازماندگان را بدون ذکر نوادگان اناث صرفاً متعلق به فرزندان دانسته است، می‌باشد و بند 3 ماده 48 قانون حمایت خانواده مصوب (91/12/1) نیز که مقرر می‌دارد فرزندان اناث در صورت نداشتن شغل یا شوهر از کمک هزینه اولاد، بیمه و مستمری بازماندگان یا حقوق وظیفه والدین خود برخوردار می‌گردند، مؤید این موضوع است، علی‌هذا با توجه به اینکه مواد قانونی مذکور تمامی مشمولین قانون تأمین اجتماعی را به طور مطلق بیان کرده و پدربزرگ شکات در ما نحن فیه مشمول قانون کار، شاغل غیردولتی و مشمول قانون تأمین اجتماعی بوده‌اند، بنابراین مشارالیهم با توجه به نداشتن شوهر و شغل، مستحق بهره‌مندی از مستمری بازماندگان پدربزرگ خود خواهند بود.

و در نهایت با توجه به بند 9 اصل سوم قانون اساسی که دولت جمهوری اسلامی ایران را مکلف به رفع تبعیض ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه در تمام زمینه‌های مادی و معنوی کرده است، بهره‌مندی نوادگان اناث آن دسته از مشمولین قانون تأمین اجتماعی که کارمند دولت محسوب می‌شوند و عدم بهره‌مندی نوادگان اناث شاغلین غیردولتی مشمول قانون مذکور، از مصادیق تبعیض ناروا بوده و مالاً نوادگان اناث تمامی مشمولین قانون یاد شده می‌بایست مستحق دریافت مستمری بازماندگان گردند.»

نکته:

با عنایت به اینکه رای وحدت رویه فوق بر مبنای تعارضات موجود در قوانین قبلی صادر شده است فلذا متن قانون مربوط به اجازه پرداخت وظیفه و مستمری درباره وراث عده ای از کارمندان دولت (مصوب 28/9/1338)و قانون اصلاح تبصره 2 ماده واحده قانون اجازه پرداخت وظیفه و مستمری وارث کارمندان مصوب 28 آذر ماه 1338 و برقراری حقوق وظیفه در مورد فرزندان و نوادگان اناث مصوب 2/10/1363 وآیین نامه اجرایی آن مصوب 2/4/1364 ضمیمه رای وحدت رویه نموده ایم تا خوانندگان از متن قوانین قبلی که موجب ایجاد تعارضات شده بود آگاه شوند .

قانون مربوط به اجازه پرداخت وظیفه و مستمری درباره وراث عده ای از کارمندان دولت (مصوب 28/9/1338)

ماده واحده :

وظیفه و مستمری و هزینه تحصیل اشخاص مشروحه ذیل تصویب و به وزارت دارایی اجازه داده می‌شود از تاریخ تصویب این قانون‌از محل اعتبارات مربوطه که در مقابل اسامی آنها تعیین شده پرداخت نماید.

‌تبصره 1 :

به بازماندگان کارمندان رسمی کشور و خدمتگزاران جزء که قبل از تصویب قانون اصلاح بازنشستگی مصوب تیر ماه 1337 مورث آنها‌فوت شده است و به واسطه کمبود سنین خدمت مشمول مقررات قانون بازنشستگی نشده هیچ گونه وظیفه یا مستمری دریافت نمی‌دارند از تاریخ‌تصویب این قانون نصف آخرین حقوق دریافتی زمان حیات مورث خود را برابر شرایط قانون بازنشستگی و وظیفه از اعتبار وزارتخانه یا بنگاهی که در‌آن اشتغال داشته‌اند دریافت خواهند داشت.

‌تبصره 2 :

حقوق وظیفه و مستمری اعم از آن چه از صندوق بازنشستگی پرداخت می‌گردد یا از محل اعتبارات بودجه کل کشور درباره ورثه ذکور‌تا سن بیست سالگی و در صورت اشتغال به تحصیل تا خاتمه آن طبق گواهی وزارت فرهنگ و اناث مادام که شوهر اختیار نکرده‌اند قابل پرداخت‌می‌باشد.

نوادگان دختر "مستمری پدربزرگ" را دریافت می‌کنند
نوادگان دختر “مستمری پدربزرگ” را دریافت می‌کنند

قانون اصلاح تبصره 2 ماده واحده قانون اجازه پرداخت وظیفه و مستمری وارث کارمندان مصوب 28 آذر ماه 1338 و برقراری حقوق وظیفه در مورد فرزندان و نوادگان اناث(مصوب2/10/1363)

‌ماده واحده

‌الف – از تاریخ تصویب این قانون حقوق وظیفه و مستمری موضوع تبصره 2 ماده واحده قانون اجازه پرداخت وظیفه و مستمری وراث کارمندان‌مصوب آذر ماه 1338 در مورد ورثه ذکور تا پایان بیست‌سالگی و چنانچه به موجب مدارک مثبته در یکی از دانشگاهها یا مؤسسات آموزشی رسمی‌عالی مشغول تحصیل باشند تا پایان بیست و پنج‌سالگی قابل پرداخت خواهد بود.
ب – حقوق وظیفه سهم فرزندان و نوادگان اناث کلیه مستخدمین وزارتخانه‌ها و مؤسسات و شرکتهای دولتی و شهرداریها و همچنین سازمانهای‌دولتی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام است و مشمولین قانون استخدام نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و قانون تأمین اجتماعی که طبق‌قوانین و مقررات مربوطه برقرار شده یا بشود با رعایت کلیه قوانین و مقررات مورد عمل به شرط نداشتن شوهر و حرفه و شغل قابل پرداخت می‌باشد.
‌تبصره 1 – حقوق وظیفه سهم فرزندان و نوادگان اناث که بر اساس قوانین قبلی به علت رسیدن به سن مقرر قطع شده است به شرط آن که شوهر و‌یا شغل نداشته باشند مشمول مقررات بند “ب” مذکور خواهد بود.
‌تبصره 2 – حقوق وظیفه و مستمری موضوع این قانون و سایر قوانین و مقررات استخدامی اعم از قانون استخدام کشوری و قانون استخدام‌نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و قانون تأمین اجتماعی (‌در خصوص کارمندان دولت) و مقررات استخدامی خاص سازمانهای دولتی که شمول‌قانون بر آنها مستلزم ذکر نام است، در مورد کسانی که شخصاً دارای تمکن مالی در امرار معاش مناسب می‌باشند و یا آنکه افراد دیگر شرعاً مکلف به اداء‌نفقه آنها می‌باشند و همچنین دانشجویانی که شخصاً تمکن مالی جهت مخارج ادامه
تحصیل داشته باشند، قابل پرداخت نخواهد بود، احراز عدم تمکن‌مالی و عدم تأمین نفقه موکول به ادعای ذینفع خواهد بود، مگر در مواردی که خلاف آن ثابت شود.
‌تبصره 3 – آیین‌نامه موضوع این ماده واحده توسط سازمان امور اداری و استخدامی کشور تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید

-آیین‌نامه اجرایی قانون اصلاح تبصره 2 ماده واحده قانون اجازه پرداخت وظیفه و مستمری وراث کارمندان مصوب28/9/1338 و برقراری حقوق وظیفه در مورد فرزندان و نوادگان اناث مصوب  2/4/1364

‌ماده 1 –
‌حقوق وظیفه و مستمری وراث ذکور موضوع تبصره 2 ماده واحده قانون اجازه پرداخت وظیفه و مستمری کارمندان مصوب 28 آذر ماه 1338 از تاریخ1363.10.2 در صورت داشتن 20 سال تمام قطع خواهد شد مگر آن که به موجب مدارک مثبته در یکی از دانشگاه‌ها یا مؤسسات آموزش عالی رسمی داخل و‌خارج کشور مشغول تحصیل باشند که در این صورت حقوق وظیفه یا مستمری آنها تا پایان سن بیست و پنج سالگی قابل پرداخت خواهد بود.
‌تبصره
‌در مواردی که صحت مدارک اشتغال به تحصیل وراث موضوع این قانون مورد ابهام باشد و نیز در خصوص گواهی تحصیلات خارج از کشور، نظر وزارت‌فرهنگ و آموزش عالی مناط خواهد بود.
‌ماده 2 –
‌به فرزندان و نوادگان اناث کلیه مستخدمین وزارتخانه‌ها و مؤسسات و شرکتهای دولتی و شهرداریها و همچنین سازمانهای دولتی که مشمول قانون بر آنها‌مستلزم ذکر نام است و نیز مشمولین قانون استخدام ارتش جمهوری اسلامی ایران و مشمولین قانون تأمین
اجتماعی (‌در خصوص کارکنان دولت) که در تاریخ1363.10.2 حقوق وظیفه دریافت می‌دارند در صورتی که شوهر نداشته و دارای حرفه و شغل نباشند حقوق وظیفه و مستمری سهم مذکور قابل پرداخت‌می‌باشد.
‌ماده 3 –
‌حقوق وظیفه و مستمری سهم فرزندان و نوادگان اناث کلیه مستخدمین موضوع ماده 3 این آیین‌نامه که مورث آنان بعد از 1363.10.2 فوت می‌نمایند و طبق‌مقررات مربوط مستحق دریافت حقوق وظیفه یا مستمر می‌باشند در صورتی که بعد از تاریخ فوت مورث شوهر
نداشته باشند به شرط نداشتن حرفه و شغل قابل‌پرداخت می‌باشد.
‌ماده 4 –
‌فرزندان و نوادگان اناث که طبق مقررات مربوط مستحق دریافت حقوق وظیفه یا مستمری بوده‌اند ولی سهم حقوق وظیفه یا مستمری آنان به علت رسیدن به سن‌مقرر قطع شده و یا برقرار نشده است چنانچه شوهر نداشته و دارای حرفه و شغل نباشند با رعایت مفاد این آیین‌نامه مشمول دریافت حقوق وظیفه یا مستمری‌خواهند بود.
ماده 5 –
‌حرفه و شغل از نظر این آیین‌نامه انجام کار بخش دولتی یا اشتغال به یکی از حرف و مشاغل مشمول قانون تأمین اجتماعی می‌باشد.
‌ماده 6 –
‌سهم حقوق وظیفه و مستمری هر یک از وراث وظیفه یا مستمری‌بگیر مستخدمین وزارتخانه‌ها و مؤسسات و شرکتهای دولتی و شهرداریها و همچنین‌سازمانهای دولتی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام است مشمولین قانون استخدام ارتش جمهوری اسلامی ایران و قانون تأمین اجتماعی (‌در خصوص‌کارکنان دولت) در صورتی که برای امرار معاش مناسب دارای تمکن مالی باشند و یا افراد دیگر نفقه آنان را تأمین نمایند و همچنین دانشجویانی که برای ادامه‌تحصیل تمکن مالی داشته باشند، قابل پرداخت نخواهد بود.
‌ماده 7 –
‌اعضای عدم تمکن مالی و عدم تأمین نفقه و نداشتن حرفه و شغل صرفاً با اعلام کتبی وظیفه یا مستمری‌بگیر پذیرفته خواهد شد. وزارتخانه‌ها و مؤسسات‌موضوع این آیین‌نامه مکلفند در اسرع وقت نسبت به اخذ اعلام کتبی مذکور اقدام و مراتب را ضمن
درج در سوابق مربوط به صندوق حواله‌کننده وجه اطلاع‌دهند.
ماده 8 –
‌احراز موارد خلاف حسب مورد با کمیسیونی مرکب از رییس صندوق بازنشستگی مربوط رییس اداره بازنشستگی دستگاه متبوع مستخدم یا مسئول ذیربط در‌امور بازنشستگی و مقام مسئول دستگاهی که صندوق بازنشستگی مربوط زیر نظر آن قرار دارد خواهد بود.
‌تبصره
‌در صورت احراز تخلف علاوه بر قطع حقوق وظیفه یا مستمری برای استرداد وجوه پرداختی از تاریخ استفاده غیر مجاز نیز اقدام خواهد شد.
ماده 9 –
‌چنانچه سهم حقوق وظیفه یا مستمری هر یک از وراث به علت تمکن مالی یا تأمین نفقه با دارا بودن شغل و حرفه برقرار نشده و یا قطع گردیده باشد و بار دیگر‌افراد مذکور شرایط لازم را برای دریافت حقوق موضوع این آیین‌نامه اجرا کنند. این حقوق از تاریخ
تقاضای مجدد با رعایت مقررات این آیین‌نامه قابل پرداخت‌خواهد بود.
‌ماده 10 –
‌فرزندان و نوادگان اناثی که بر اساس این آیین‌نامه مستحق دریافت حقوق وظیفه یا مستمری می‌باشد باید طرف مهلت شش ماه از تاریخ تصویب این آیین‌نامه به‌دستگاه متبوع مورث خود مراجعه و کتباً تقاضای دریافت حقوق وظیفه یا مستمری خود را بنمایند
تا حقوق وظیفه یا مستمری آنان با رعایت مقررات این‌آیین‌نامه از تاریخ تصویب قانون (1363.10.2) برقرار گردد در مورد کسانی که پس از این تاریخ مراجعه می‌کنند، تاریخ برقراری حقوق مذکور، تاریخ مراجعه و‌تقاضای آنها خواهد بود.
ماده 11 –
‌اصلاحات لازم در این آیین‌نامه به پیشنهاد سازمان امور اداری و استخدامی کشور به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.

Leave a Reply