حق حضانت فرزند بعد از طلاق

حضانت چیست ؟

حضانت واژه ای عربی است و از ریشه “حَضَنَ” به معنی كودك را در دامن خود قرار داد، او را به سينه ى خود چسبانيد، او را پرورش داد ، می باشد.

حضانت در لغت نیز به معنای در بغل گرفتن کودک ، پروریدن و پرورش دادن کودک است و در اصطلاح عبارت است نگهداری و مراقبت جسمی، روحی، مادی و معنوی فرزندان و تعلیم و‌ تربیت آن‌ها  توسط اشخاصی است که مطابق قانون برای انجام این کار در نظر گرفته شده اند .

هر چند در قانون مدنی تعریفی از کلمه حضانت ارایه نشده لیکن می توان حضانت را بیشتر ناظر بر مراقبت و حمایت جسمی و روحی از کودک دانست .

واقعیت این است که حضانت علاوه بر اینکه حق والدین است، تکلیف آن‌ها هم به شمار می‌رود. به این معنا که اگر حضانت فرزند به یکی از والدین سپرده شود نمی‌تواند از آن صرف نظر کند و ملزم به نگهداری از طفل است.

طبق ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی، نگهداری از فرزندان هم حق و هم تکلیف پدر و مادر است. بر این اساس نمی توان حق نگهداری و تربیت فرزند را بدون دلیل موجه و حکم دادگاه از پدر و مادر سلب کرد. اما از طرفی پدر و مادر هم نمی توانند از نگهداری و ترتبیت فرزندشان خودداری کنند.

طبق ماده ۱۱۷۸ قانون مدنی، پدر و مادر مکلف هستند که در حدود توانایی خود به تربیت فرزند یا فرزندان خویش بر حسب مقتضی اقدام کنند و نباید نسبت به آن ها بی توجه باشند. سهل انگاری در نگهداری و تربیت فرزند موجب سقوط حق حضانت می شود.

در این مقاله ما سعی خواهیم نمود به زبانی ساده به موضوع حضانت فرزندان پس از طلاق والدین بپردازیم

 

 

حق حضانت فرزند بعد از طلاق
حق حضانت فرزند بعد از طلاق

 

 وضعیت حضانت دختر بعد از طلاق

پس از جدایی پدر و مادر از یکدیگر مطابق قانون تا زمان رسیدن کودک به سن 7 سالگی اولویت حضانت فرزند بعد از طلاق با مادر است. و در صورتیکه مانعی وجود نداشته باشد، دادگاه خانواده طفل را برای نگهداری به مادر می‌دهد.

پس از 7 سالگی، پدر مسئول نگهداری از دختر می‌شود. این مسئله مطلق نیست و ممکن است با رعایت شرط مصلحت کودک توسط دادگاه ،طفل به مادر و یا شخص ثالث دیگری سپرده شود.

زمانی که دختر به سن بلوغ برسد، حضانت او دیگر توسط قانون و دادگاه مشخص نمی‌شود و این خود دختر است که انتخاب می‌کند با کدام یک از والدین زندگی کند.

 

حضانت فرزند و نکات راجع به آنبیشتر بخوانید

 

وضعیت حضانت پسر بعد از طلاق

همانند فرزندان دختر مطابق قانون تا زمان رسیدن کودک به 7 سالگی اولویت حضانت پسر نیز بعد از طلاق با مادر است. و پس از رسیدن فرزند پسر به 7 سالگی، پدر مسئول نگهداری از او می‌شود.

نکته:

الف- تفکیک زمان نگهداری کودک (دختر یا پسر)در سن های مشخص ، به هیچ وجه مطلق نیست و شرط استثنای آن مصلحت طفل است و این مصلحت را دادگاه می تواند تشخیص دهد.

ب-زمانی که پسر به سن بلوغ(15 سال) برسد، حضانت او دیگر توسط قانون و دادگاه مشخص نمی‌شود و این خود پسر است که انتخاب می‌کند با کدام یک از والدین زندگی کند.

ج- در مواردی پدر و مادر می‌توانند به نفع یکدیگر از حق حضانت خود صرف‌نظر کنند. بنابراین قراردادهای بین والدین در مورد حق حضانت در صورتی که بر خلاف مصلحت طفل نباشد، معتبر و لازم‌الاجرا است.

د- سپردن حضانت کودک به مادر تا سن 7 سالگی نیز مطلق و بدون استثنا نیست چرا که در صورت بروز جنون یا ازدواج مادر این حضانت مطابق قانون ساقط خواهد شد یعنی پدر می‌تواند حضانت را از مادر پس بگیرد و ازدواج مجدد برای مادر، به معنای تحویل فرزند به پدر است.

ه-مطابق قانون جدید حمایت از خانواده، اگر پس از رسیدن کودک به 7 سالگی اختلافی در مورد حضانت وجود داشته باشد، دادگاه باید در مورد حضانت او با در نظر گرفتن مصلحت طفل تصمیم بگیرد.

این مسئله به این معنی است که دادگاه خانواده باید با توجه به وضعیت کودک، وضعیت والدین او و وضعیت زندگی آن‌ها، مناسب‌ترین شرایط را برای زندگی کودک انتخاب کند و گاهی نیزدادگاه خانواده می تواند با در نظر گرفتن مصلحت کودک حکمی به غیر از آن‌چه والدین توافق کرده‌اند بدهد.

و- اخذ حکم رشد از دادگاه، تاثیری در تغییر قانون حضانت از فرزند ندارد وبا توجه به ماده 1169 قانون مدنی، حضانت فرزند تا سن 7 سالگی با مادر بوده و پس از آن حق و تکلیف پدر می باشد.

ز-اگر زوجین در سند ازدواج ، وضعیت خاصی را در مورد حضانت فرزند بعد از طلاق به عنوان شرط ضمن عقد مطرح کرده باشند، نیازی به تبعیت از قانون نیست و وضعیت نگهداری کودک بر مبنای شرط ضمن عقد تعیین می شود.

ح-اگر مادر مجدداً ازدواج کند، در صورتی که پدر فوت کرده باشد حق حضانت فرزند بعد از طلاق از او سلب نمی‌شود و کودک همچنان تحت نگهداری او باقی می‌ماند.

شرایطی که قانون مدنی برای نگهداری طفل عنوان می کند:

-توانایی عملی

-شایستگی اخلاقی

-عقل

-اسلام

-عدم ازدواج مادر با شخص دیگر

علاوه بر این موارد، اگر زندگی با یکی از والدین، کودک را در خطر جسمی یا روحی قرار دهد مانند اینکه یکی از والدین بیماری خطرناک واگیردار داشته باشد، نمی‌تواند از کودک نگهداری کند.

موارد زیر می‌تواند از جمله شرایطی باشد که دادگاه حق حضانت را از یکی از والدین سلب کند:

-اعتیاد زیان‌آور به الکل، مواد مخدر، قمار

-اشتهار به فساد اخلاقی و فحشا

-ابتلا به بیماری روانی به تشخیص پزشکی قانونی

-سوءاستفاده از طفل یا اجبار او به ورود به مشاغل ضداخلاقی مانند فساد، فحشا، تکدی گری، قاچاق

-تکرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف

مصادیق سلب حضانت فرزند بعد از طلاق تنها به همین موارد خلاصه نمی‌شود و همانطور که گفته شد در صورت احتمال هرگونه خطر جسمی، روحی و یا تربیتی، دادگاه می‌تواند حق حضانت را از والدین سلب کند.

نکته:

«هر گاه در اثر عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادری که طفل تحت حضانت اوست، صحت جسمانی و یا تربیت اخلاقی طفل در معرض خطر باشد، محکمه می‌تواند به تقاضای نزدیکان طفل یا به تقاضای قیم او و یا به تقاضای رئیس حوزه قضایی هر تصمیمی را که برای حضانت طفل مقتضی بداند، اتخاذ کند»

بنابراین اگر والدین فاقد صلاحیت لازم برای نگهداری اطفال باشند، این حق توسط قانونگذار ساقط خواهد شد.

حق حضانت فرزند بعد از طلاق
حق حضانت فرزند بعد از طلاق

وضعیت حضانت در صورت فوت والدین

در صورت فوت هریک از والدین، حضانت طفل با دیگری است. مثلاً پس از فوت پدر، حضانت کودک با مادر است.

نکته:

پدربزرگ قیم طفل است و در صورت فوت پدر، حضانت طفل بر عهده او نیست. در صورتی که پدر و مادر هر دو فوت کنند، حضانت طفل بر عهده پدربزرگ پدری است. اگر پدربزرگ هم فوت کرده باشد حضانت طفل بر مبنای طبقات ارث است.

ملاقات طفل با والدی که حضانت بر عهده او نیست

الف-هرکدام از والدین که طفل تحت حضانت او نیست، حق ملاقات طفل خود را دارد. تعیین زمان ومکان ملاقات و سایر جزئیات مربوط به آن، در صورت اختلاف بین والدین با محکمه است.

ب-از آن جایی که کودک باید از حضور هر دو والد بهره‌مند شود، هریک از والدین که دادگاه حضانت فرزند بعد از طلاق را به او واگذار نکرده است می‌تواند ساعاتی از هفته با فرزند خود ملاقات داشته باشد.

ج- هیچ مسئله ای، حتی فساد اخلاقی، نمی‌تواند مانع از ملاقات والدین با کودک شود، بلکه باید شرایطی تأمین گردد تا این دیدار در محیطی امن و با نظارت کافی انجام شود.

د- در صورتی که یکی از والدین مانع ملاقات فرزندش با دیگری شود، یا والدی که حضانت بر عهده او نیست از تحویل کودک خودداری کند، طرف دیگر می‌تواند با مراجعه به مراجع قضایی او را ملزم به تحویل طفل کند. در صورتی که ایجاد مانع برای ملاقات تکرار شود می‌تواند دلیلی برای سلب حضانت باشد.

تأمین مخارج و نفقه کودک

طبق قانون در زمان زندگی مشترک، تامین هزینه های زندگی زن و فرزندان بر عهده پدر است. پس از جدایی نیز بدون توجه به این مسئله که حضانت فرزند بعد از طلاق با کدام یک از والدین است، پدر مسئولیت دارد نیاز های مالی او را تأمین کند.

برخی ملاحظات:

الف-مبلغ نفقه کودک را دادگاه خانواده بر اساس وضعیت او از نظر موقعیت اجتماعی، شرایط سنی، نیاز های روزمره و غیره تعیین می‌کند.

ب-اگر در شروط ضمن عقد گفته شده باشد که در صورت واگذاری حضانت طفل به مادر تأمین مخارج او با مادر است، پدر موظف به پرداخت نفقه طفل نیست.

اما اگر مادر به صورت داوطلبانه مدتی هزینه های زندگی فرزندش را تأمین کند به معنای وظیفه او نسبت به این عمل نیست و هر زمان که بخواهد می‌تواند پرداخت نفقه کودک را از پدرش درخواست کند.

ج-در صورتی که پدر فوت کرده باشد حضانت کودک با مادر است اما پدربزرگِ پدری وظیفه دارد مخارج زندگی کودک را تأمین کند.

د-در تعیین میزان نفقه فرزند، هزینه تحصیل هم در نظر گرفته شده و دریافت هر گونه وجهی جداگانه به هر بهانه ای امکان‌پذیر نیست.

ه-با مد نظر قرار دادن کلیه مباحث ، مهم ترین بحث در مسئله حضانت فرزندان بعد از طلاق، مصلحت و آسایش طفل است و دادگاه بیش از هرموضوعی ، این مورد را در نظر می‌گیرد بنابراین ممکن است با وجود احراز همه شرایط در یکی از والدین ، صرفاً به این دلیل که کودک تمایل ندارد با او زندگی کند، دادگاه حضانت فرزند بعد از طلاق را به او واگذار نکند.

 

برای مشاوره با وکیل اینجا کلیک کنید

 

نوشته های پیشین

طلاق توافقی بدون مشاوره

 

نوادگان دختر “مستمری پدربزرگ” را دریافت می‌کنند

 

طلاق توافقی چقدر زمان می برد و به چه شکلی است؟

 

Leave a Reply